රට තොට ඇවිදින සහ පොත් පත් කියවන අපේ කාලයේ කොල්ලන්ගේ කෙල්ලන්ගේ අපූර්ව අද්දැකීම්. ඔබගේ අද්දැකීම එවන්න මෙන්න ලිපිනය ndilruksha@gmail.com

2014-07-21

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම වර්ණ සඟරාව ‘සිතුමිණ’


ආරම්භය 1895 දෙසැම්බර් 17
කර්තෘ අර්වින් ගුණවර්ධන


ශ්‍රී ලංකාව අධිරාජවාදීන්ගේ පාලනයට යටත්ව තිබූ සමයේ ඔවුන්ගේ පාලනය පහසු කිරීම උදෙසා කොළඹ සිට මාතර දක්වා දුම්රිය මාර්ගයක් ඉදිකිරීමට කටයුතු කෙළේය. යටත් විජිත යුගයේ ලංකාවේ මහාමාර්ග විප්ලවයේ පියා ලෙස සලකන ආණ්ඩුකාර එඩ්වඩ් බාර්න්ස් මේජර් තොමස් ස්කිනර් හා එක්ව මේරට මාර්ග පද්ධතිය සැකසීමට කටයුතුකෙළේය. එකල ශ්‍රී ලංකාවේ මහාමාර්ග ලෙස සැලකිය හැකි කිසිවක් නොවීය. 1890 වන විට යටත් විජිත පාලකයන් මේරට ඉදිකර තිබූ පාරවල් ප්‍රමාණය සැතපුම් 3142ක් විය. ඉන් සැතපුම් 1635 කළුගල් යොදා සකස්කරන ලද මහාමාර්ග වේ. බ්‍රිතාන්‍යයන් ශ්‍රී ලංකාව අතහැර යනවිට දුම්රිය මාර්ග පද්ධතිය කිලෝමීටර් 445ක් දක්වා දීර්ඝකර තිබුණි.

වර්ණ සිංහල සඟරාවක් මුලින්ම පළකළ කතුවරයා
“සිතුමිණ” කර්තෘ අර්වින් ගුණවර්ධන මුදලි තුමා
ආරම්භය 1895 දෙසැම්බර් 17






සිතුමිණ කර්තෘ අර්වින් ගුණවර්ධන මුදලිතුමා
මාතරට දුම්රිය මාර්ගය 1895 දෙසැම්බර් 17 දින විවෘත කිරීම “සිහිවන” පිණිස (පසුකාලයේ ගම්සභා විනිශ්චයකාරධුරය හා මුදලි නමක් දැරූ) අර්වින් ගුණවර්ධන මහතා 1895 දෙසැම්බර් මස “සිතුමිණ” නමින් සඟරාවක් ආරම්භ කරන ලදී.

මේ රටේ 1895 වනවිට ප්‍රචාරයට පත්කරන ලද සියලු සිංහල සඟරා හා පුවත්පත් කළු හා සුදු වර්ණයන්ගෙන් පමණක් මුද්‍රණය විය. අර්වින් ගුණවර්ධන මහතා ආරම්භ කරන ලද මේ ‘සිතුමිණ’ සඟරාව හි මුද්‍රණ කඩදාසිය ඉතා උසස් කඩදාසියෙන් යුක්තව ඇත. මෙහි පිටපත් අද ද නිරුපද්‍රිතව කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාර පුස්තකාලයේ ඇත. සිතුවම් සහිත (ඡායාරූප) මුද්‍රණය කරන ලද වර්ණ පළමු සිංහල සඟරාව මෙයයි.

මෙහි ලිපි සපයා ඇත්තේ 1895 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි ව්‍යක්ත ලේඛක මණ්ඩලයකි. මේ සඟරාවේ ප්‍රථම කාණ්ඩයේ කලාප 12ක් දැනට කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ පුස්තකාලයේ සුරක්ෂිතව තැම්පත් කර ඇත.

මේ සඟරාවට ලිපි සැපයු අය අතර හික්කඩුවේ සුමංගල හිමි හෙයියන්තුඩුවේ සිරි දේවමිත්ත හිමි, උඩුගම්පොළ ජොත්‍යාසභා ජ්‍යොති සබාහිමි, මඩුගල්ලේ සිද්ධාර්ථ හිමි

දේවගැති ගෞ. ඒ. ඇස්. අමරසේකර උන්නාන්සේ , ගෞ.ජි. ඩී. ද. ලැනරෝල් උන්නාන්සේ, ටී. බී. පාණබොක්කේ විනිශ්චයකාරතුමා, ගාල්ලේ ඊ. ආර්. ගුණරත්න වාසල මුදලි තුමා, චාර්ල්ස් සිල්වා සමරසිංහ සිරිවර්ධන මුහන්දිරම් මහතා, අධිනීතිඥ වොල්ටර් පෙරේරා මහාතා, නීතිඥ වී පෙ. රණසිංහ මහතා, නීතිඥ ජෝන් ද සිල්වා මහතා, ඇම්, ධර්මරත්න ලක්මිණි - පහන කර්තෘ, ඒ. ජේ. වික්‍රමසිංහ, ලක් රිවිකිරණ කර්තෘ, ටී. ඒ. මැන්දිස් - ඥානාර්ථ ප්‍රදීප කර්තෘ, ඩී. බී. ජයතිලක, සත්‍යොදය කර්තෘ, ඩී. ඇස්. විජයරත්න සංසප්‍රදීප කර්තෘ, ඩී. ඇම්. සිල්වා, සත් සරසවිය කර්තෘ, එච්. ඇස්. පෙරේරා - සරසවිය සඳ රැස කළමනාකාර, ජේ. සමරදිවාකර, ඩී. දහනායක, ඇල්බට් ද. සිල්වා යන අය වෙති.

ප්‍රථම කාණ්ඩයේ පළවු කළාපයේ සිතුවම් පහත සඳහන් දෑ අන්තර්ගත වෙයි. අර්වින් ගුණවර්ධන මහතා, නිල්වලා ගඟ, අබ්දුල් අහමද් ලැමසුරියර් මහතා, ධම්පාල හේවාවිතාරණ මහතා, දඹදිව මහාබෝධි ආරාමය, මහන්තා නොහොත් මොහන්ත් කෘෂ්ණ දෙයල් ගිරි.

මේ සඟරාවට අමතරව මාතරට දුම්රිය මාර්ගය විවෘත කිරීම නිමිත්තෙන් ජේ. පී. ඒකනායක මහතා විසින් ශ්‍රී ල ඩ් කොත්තංසය නමින් සඟරාවක් 1895 දෙසැම්බර් 17 වන දින පටන් ගන්නා ලදී.

අතින් ලියා 1885 දී පළකළ මුල්ම සඟරාව සිතුමිණ

සිතුමිණ සඟරාව පළමුව 1885 වසරේ දී අර්වින් ගුණවර්ධන මහතාගේ සංස්කරණය යටතේ අතින් ලියා ප්‍රචාරයට පමුණුවන්නට පටන් ගත් සඟරාවකි. අතින් ලියා පළ කිරීමට පටන් ගත් පළමු සඟරාව මෙය බව කළු කොඳයාවේ ප්‍රඥාශේඛර හිමි සිය සිංහල පුවත්පත් සඟරා ඉතිහාසය පොතේ සඳහන් කරයි. මේ සඟරාවේ තුන් මසක දායක මිල ශත 37 ½කි. අතින් ලියා පළ කරන ලද සිතුමිණ සඟරාව ගැන 1895 දෙසැම්බර් මස සිතුමිණ සඟරාවේ මෙසේ සඳහන් වෙයි.

මීට අවුරුදු දහයකට පමණ ප්‍රථම (1885 ඔක්තෝම්බර් මස 01 වෙනි දින) අප විසින් “සිතුමිණ” යන නමින් පිටු අටකින් යුත් සඟරාවක් අපමිත්‍ර ආර්. ජී. පෙරේරා මහත්මයාගේ උපදෙස් පිට ඊ. හේවාවිතාරණ, බී. ජෝර්ජ් පෙරේරා, ඒ. ඇල්.ද. සිල්වා යන අප සහෝදර මහතුන් තිදෙනාගේ ආධාරත් ඇතිව ටික කාලයක් පවත්වන ලදී. මෙය මුද්‍රණය කරවා ප්‍රසිද්ධ කළ සඟරාවක් නොව මාස්පතා අත් අකුරින් ලියා යවන ලද්දක් බැවින් මේ ගැන වැඩි දෙනෙක් නොදනී යැයි සිතමු.”

ගාල්ල දක්වා ධූමරථ මාර්ගය දික්කිරීම

1894 මැයි මස වනවිට ගාල්ල දක්වා මුහුදු බඩ දුම්රිය මාර්ගය කොළඹ සිට දික්කිරීමට යටත් විජිත පාලකයන්ට හැකිවිය.

මාතර දක්වා ධූමරථ මාර්ගය දික්කිරීම

1894 මාර්තු මාසයේ ගාල්ලේ සිට ඉඳිකිරීම් ඇරැඹි මාතර දූමරථ මාර්ගය 1895 දෙසැම්බර් 17 වැනිදා වනවිට විවෘත කිරවීමට බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයන්ට හැකිවිය. සැතපුම් 27ක් වූ මේ මාර්ගය විවෘත කිරීම මාතර වැසියන්ට එකල මහත් ප්‍රීතිය ගෙන දෙන්නක් විය.

මේ දූමරථ රථ මාර්ගය මාතර දක්වා දික්කිරීම නිමිත්තෙන් එකල ජනමාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේද විශාල පෙරළියක් සිදුවිය.

එනම් මාතරට දුම්රිය මාර්ගය 1895 දෙසැම්බර් 17 දින විවෘත කිරීම නිමිත්තෙන් වර්ණ ඡායාරූප සහිතව මුද්‍රණය කරන ලද ප්‍රථම සිංහල සඟරාව වූ ‘සිතුමිණ’ එළිදැක්වීමට අර්වින් ගුණවර්ධන මහතාට හැකිවීමයි.

මාතරට දූමරථ මාර්ගය විවෘත කිරීම නිමිත්තෙන් ඇරැඹි මේ සඟරාව ශ්‍රී ලංකා මුද්‍රණ ඉතිහාසයේ සිංහල බසින් පළවු පළමු වර්ණ සඟරාවයි. මේ වකවානුව වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ පළවු සියලුම සඟරා පළකරන ලද්දේ කළු හා සුදු වර්ණයන්ගෙන්ය. 1895 දෙසැම්බර් මස ඇරැඹි ‘සිතුමිණ’ සඟරාව පළමුවරට කළු හා සුදු වර්ණයන්ගෙන් මිදී සිතියම් සහිතව වර්ණවත්ව ඉදිරිපත් කිරීමට අර්වින් ගුණවර්ධන නම් තරුණයාට හැකිවිය.

අද මාතර දුම්රිය මාර්ගය බෙලිඅත්ත දක්වා දික් කිරීමේ වැඩ අවසන් වෙමින් පවතී.

සිතුමිණ සඟරාවේ මුල්ම කළාපයේ “සිතුයම්” පිළිබඳ පළවූ විස්තරය “සිතුයම්”(ඡායාරූප)

“ඉංග්‍රීසි සඟරාවල මෙන් පළමු වෙනි කලාපයේ අපේ සිතුයම ද යෙදුවෙමු. එය 1893 නේ දී ගත් ඡායාරූපයකින් ගන්නා ලද්දකි. මාතර නිල්වලා ග‍ඟේ “සිතුයම” දෙවැනි වේ. තුන්වැනි “සිතුයම” මාතර දිශාපති තැන්පත් නොබෝදා මහමදාගම් භක්තිකයෙක් වූ අපමිත්‍ර අබ්දුල් අහමද් ලැමසුරියාර් මහතාගේ වේ. එය එතුමා විසින් අප වෙත එවන ලද පස් අවුරුද්දකට පමණ ප්‍රථම ගත් ඡායාරූපයකින් ගන්නා ලදී.”

සිතුමිණ 1895 දෙසැම්බර් කලාපයෙන් සරසවි සඳරැස ගැන.

14 වෙනි දින පත්‍රයේ ශිලා චාර පාලනය මාතෘකා කොට වාක්‍යයක් ප්‍රසිද්ධකර තිබේ. පුරාණ කාලයේ යමෙක් මද්‍යපානය කෙළේ නම් එය ඉතා රහසිගතව බව දැක්වීමට මෙසේ කියා තිබේ.

අතීතයේ මත්පැන් පානය කළේ රහසිගතව

“රාජාධිරාජසිංහ මහරජ කාලයෙහි විශ්‍රාම ශාලාවක වැඩකරවන නිලමවරුන්ගේ අඩුක්කු පෙට්ටි තුබූ තැනට අසුපිටින් අහම්බෙන් පැමිණි මහරජාණන් විසින් නිලමේවරුන්ගේ භෝජනයන් පරීක්ෂා කරන පිණිස අඩුක්කු පෙට්ටි විවෘත කරවා බලන අතර එක නිලම කෙනෙකුගේ පෙට්ටියෙහි කොළඹින් ගෙන්වා ගත් මද්‍යකුප්පියක් තිබුණා. මහරජ දුටු බව අනභිමුඛව කටයුතුවල යෙදී සිටි නිලමේ අසා දැන බිය පත්ව ඊට රාජ දඬුවම් ලැබේ යැයි යන සංකාවෙන් එතැනින්ම සැඟවී, ඌව දිසාවට ගිය බවත් ඒ මැතිඳා කටයුතුවල දක්ෂයෙක් වූ හෙයින් මහ රජාණන්ගේ කරුණාව තිබෙන බැව් දන්වා යවා නැවත ගෙන්වා ගත් බවත් උඩරට ප්‍රකාශ වූ කථා ප්‍රවෘත්තියක් යනුයි. පුරාණයේ දී මද්‍ය වර්ග භාවිතා කිරීම ඉතා රහස් වශයෙන් කළ බවට මෙය හොඳ නිදර්ශනයකි. මිනීමැරුම්, පිහියා ඇනුම් සහ වෙනත් නොයෙක් දුශ්චරිත වැඩිවීමට ප්‍රධාන හේතුවක් නම් මත්පැන් භාවිතාව බහුලවේගෙන යාම බව අපි කියමු. එබැවින් ක්‍රමක්‍රමයෙන්වත් මේ අන්තරාදායක පානය භාවිතා කිරීම අඩුකිරීමට උත්සාහ දැරීම ආණ්ඩුවේ යුතුකමක් බැව් මතක් කරමු”.

සත්ගුණවත් ධර්මපාල මහතාගේ ඥාති සහෝදරයකු වූ අර්වින් ගුණවර්ධන “සිතුමිණ” ගැන 1896.01.01  ලක්මිණි පහන පුවත්පතින්

“ මෙහි කර්තෘ වූ තරුණ අර්වින් ගුණවර්ධන මහතා ගැන කරුණු මඳක් කියනු කැමැත්තෙමු. මුන්නැහේ නැසීගිය අන්දිස් ප්‍රේරා ධර්මගුණවර්ධන මුහන්දිරම් මහත්මයාගේ මුණුබුරෙක් සහ සත්ගුණවත් ධර්මපාල මහතාටත්, සහෝද්රත්වයක් ඇත්තෙකි. නැසී ගිය මුහන්දිරම් මහත්මයා යහපත් ගුණවන්තයෙක් ද ලෝකයාගේ මිත්‍රයෙක් ද වූවාක් මෙන් මේ තරුණ මහතාගේ ක්‍රීඩාපර්වශ විය යුතු වයසේ දී නපුරු සමාගම්වලින් තොරව මනා අදහස් ඇතුව තමාගේ සහ අනුන්ගේත් ශිෂ්ටාචාර දියුණුව පෙරටු කරගන මෙබඳු යහපත් වැඩ පටන් ගැනීම මහත් ප්‍රීතියකි.”

විද්‍යාධර සභාවේ ලේකම් සිතුමිණ ගැන 1895.09.11 ලක්රිවිකිරණ පුවත්පතින්

“ඇස්.පී. ඩී. ගුණවර්ධන මුහන්දරිම් මහත්මයාගේ පුත්‍ර වූ ප්‍රසිද්ධ විද්‍යාධාර සභාවේද ලේකම් ධුරයක් දරන අර්වින් ගුණවර්ධන මහත්මයා විසින් ප්‍රකාශ කරන්ට අදහස් කර තිබේ. මෙම සිතුමිණ නම් සඟරාවේ යෝජනා පත්‍රය අද පත්‍රයේ අතිරේකයක් වශයෙන් අප දායක මහතුන්ට එවා ඇත‍.”

“සිතුමිණ” පිටු 18කින් යුත් මාසික සඟරාවක් 1895 .12.31සරසවිය සඳරැස “සිතුමිණ” ගැන කියූ දෑ .

“මාතර දුම්රිය මඟ විවෘත කිරීම සිහිපත් වනු පිණිස අර්වින් ගුණවර්ධන මහත්මයා විසින් ආරම්භ කරන ලද මේ නම් සඟරාවේ ප්‍රථම කලාපය අප වෙත එවන ලදින් ස්තූතියෙන් පිළිගෙන බැලිමු. මෙය පිටු 18කින් යුත් මාසික සඟරාවකි. සියල්ලන්ගේ නෙත් සිත් පිණවන පරිද්දෙන් මේ සඟරාව සකස්කර තිබේන බැව් පෙනේ. මේ කලාපයෙහි “සිතුමිණ” ගැනද, මාතර ගැනද, ගාල්ල පටන් මාතර දක්වා මාර්ග විස්තර ගැනද, සිංහල භාෂාව ගැනද, ශිෂ්ටාචාරය ගැනද, සිංහල භාෂාවේ උත්පත්තිය ගැනද, ස්වදේශමමත්වය ගැනද, ගොවි කර්මාන්තය ගැනද, ස්ත්‍රීන්ගේ තත්ත්වය ගැනද, සිංහල නීතිය ගැනද ලියන ලද ලියවිලි ද අන්තභීත කර තිබේ.”

ස්වදේශ සංගමයකට හඬනැගූ දිනමිණ පළමු කතු එච්. ඇස් පෙරේරා 1896 සැප්තැම්බර් 1 සත්‍යප්‍රදීපය ‘සිතුමිණ’ ගැන ලියා තිබූ දෑ

“ සිතුමිණ සඟරාවේ 9 වෙනි කලාපයක් ලැබුණා. මෙම සඟරාවේ මහාසිත්වය අප නොකීවාට දැන් රටතොට පසිඳු වී ඉවරයි.

නොබෝදා කථාශෙෂභාවොපගත වූ ඉලංගකොන් ලමාඑතනිගේ ඡායාරූපයක් ද එහි යොදා තිබේ.

මෙහි බහා පසිඳු කර තිබෙන වාක්‍ය කොයිවත් ප්‍රයෝජන වත් ඒවා වෙති. එහෙත් “ස්වදේශ සංගමයක් අපට ඕනෑද? ‍”යන මාතෘකාවෙන් යුත් සඳරැස කළමනාකාර තැම්පත් එච්. ඇස්. පෙරේරා මහතාගේ වාක්‍යය වි‍ෙශෂයෙන්ම සැලකිය යුත්තකි. ලක් දිවටත් මෙබඳු සංගමයක් අවශ්‍යයෙන් වුවමනා බව අපි ද සිතමු.

එබඳු සංගමයක් පිහුටුවා ගන්නා තුරු ආණ්ඩුවේ නිලධාරීන්ගේ මඟින් නෙයෙක් විට ලැබෙන අලාභ හානි හිරිහැර ආදියෙන් ලක්වැසියන් මුදවා ගැනීම උගහටය.”

පුවත්පත්වල ජනප්‍රියතාව මැණ බැලූ ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු තරගය

සිතුමිණ සඟරාවේ 2වෙනි කලාපය වූ 1896 ජනවාරි කලාපයේ ප්‍රශ්නයක් අසා තිබුණි. සිංහල පත්‍ර සම්බන්ධවත් අප සඟරාවෙන් ප්‍රසිද්ධ කිරීමට යුරෝපයේ පත්‍රයක ප්‍රසිද්ධ වී තිබුණ ප්‍රශ්නයක් අප උගත් මිත්‍රයකු විසින් එවන ලදී. එය සිතුමිණ සඟරාවේ 2 කලාපයේ පත්‍ර සම්බන්ධ ප්‍රශ්නයක් බහාලීමු.

එනම් මහත්මයා වැඩි ගරුකොට සලකන සිංහල ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර මොනවාද?යනුයි.

එයට ලැබුණු පිළිතුරු අනුව 1896 වන විට ජනප්‍රියව තිබූ පුවත්පත් පිළිවෙළට මෙසේය.

01 සරසවි සඳරැස

02 ලක්රිවි කිරණ

03දිනකර ප්‍රකාශය

04 දිනපත්‍ර ප්‍රවෘත්ති

05 ලක්මිණ පහන

06 සත්‍යායෝදය

07ඥානාර්ථ ප්‍රදීපය

08 ශ්‍රීලාංකොත්තංශය

09 ලංකා ප්‍රදීපය

10 සත් මිණිකිරුළ

ඉහත සඳහන් පිළිවෙළට උත්තර ලියා එවූ ලැබූ අකුරැස්සේ මිනිදෝරු මහතකු වූ ඩී. සී. අභය ගුණවර්ධන මහතා එම තරගයේ තෑග්ග වූ සිතුමිණ ඔරලෝසුව දිනාගෙන ඇත.

ස්ත්‍රීන්ගේ ඥානයෙහි උතුම්කම නින්දා සරදම් වාදයේ ඇතැම් අය ගෑනුන් පිළිබඳ

ගෑනු වගේ වැඩ නැති හෙරලියෝ නැත
ටිකක් අඬ අඬා මුල්ලට රිංගාත
බැරිය කිය කියා කිරි කැද බැටේ දෙනු
ගෑනු වගේ හත්පල් මෝඩියෝ නැත

යනු කියති නමුත් ස්ත්‍රී ජාතියේ ඤාණයේ උතුම්කම නොකියති. නොහොත් නොදනිති .....

අප රටේ කාව්‍ය නක්ෂත්‍ර ආදි ශාස්ත්‍රයන් දැනීමෙහි පතළාවූ කීර්ති අතිව සිටිය ගජමන් නෝනා නැමති කාන්තාවගෙන් ඔප්පුවේ ඈ විසින් රචනා කරන ලද සිව් පදයක් මෙහි පහත

බහාලම් මේ එක කාව්‍යයෙහි අර්ථ සහිතවු කාව්‍ය අටක් අඩංගුකොට සාදා තිබේ.

තිලක රත්නය ගුණැති මුදලිදු
දීර කේසර සමර නමකුරු
ලකල පත්මස නැබග යසසිදු
සිර සාගර පැතිර ලදි සුරු

කලක තර්ගය දවල හරනිදු
නෑර ආවර පැහැ කරදුරු
සි පත ගත්මය ලෙසට පරසිදු
කෝරළේකර පවර බුවිසුරු

මෙසේ ස්ත්‍රියේ අඥානියෝය, මෝඩියෝය, කාරණා රහිත වූ අතිකානුකුලවූ පුහු භාෂණ........ (සිතුමිණ සඟරාවෙන්)

අශ්‍රිත ග්‍රන්ථ:

සිංහල පුවත්පත් සඟරා ඉතිහාසය, කලුකොදයාවේ ප්‍රඥාශේඛර හිමි

ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ගමනාගමනය සිරිසේන රාජපක්ෂ

‘සිතුමිණ’ පළමු කාණ්ඩය 1895 – 1896, අන්තර්ජාලය


නන්දික බැද්දේගම

2014-07-11

බොගලේගම අන්දරය


පිංතුරය ගත්තේ මෙතැනින්
එය බොහොම ලස්සන ගම්මානයකි. අනෙක් හැම ගමක ම වගේ ගැමි සුන්දරත්වය, ගැමි සුවඳ, ගැමි ගඳ, වැනි හැම දේම මේ ගම්මානයේ ද අඩු වැඩි ලෙස තිබේ.  වරදවා හිතන්න එපා අර උදාගම් සංකල්පෙත් එක්ක කරලියට ආ  ගමක් නම් නොවේ මේ ගම. 
අනෙක් ගමක් හා අප මේ කියන ගම අතර ඇති ලොකුම වෙනස නම් මේ ගමට භූමි පුත්‍රයන් නොමැති වීමයි. ලොව කොතැනක සිටිනා කෙනෙකුට වුව මේ ගමේ ඉඩං කෑල්ලක් තමන් සතු කරගන්න ට එක සතයකුදු වියදම් නොවේ. ගමේ පදිංචියට කැමැති ඕනෑම කෙනෙකු කළ යුත්තේ ඕනැම තැනකින් ඉඩං කට්ටියක් කොටු කර ගෙන තම අනන්‍යතාව හැගවෙන පුවරුවක් එල්ලා ගැනීම පමණයි. තම ඉඩං කට්ටිය තමන්ට කැමැති ඕනැම තැනකින් වෙන්කර ගන්නට ද හැකියාව ඇත. එසේ තම තමන්ට ඉඩං කට්ටි වෙන්කොට ගත් බොහෝ දෙනෙක් සතුටින්, සාමයෙන්, වලියෙන්, මේ ගමේ දිවි ගෙවති.

2014-07-08

සිල්ලර වෙළෙඳාමට ලියන පොත් කෑලි! - අමරෙගෙ විචාර

චන්දි කොඩිකාර ගේ "මුහුණු පොතේ ලන්දු"
එස්කිමෝවරුන්ට ශීතකරණ අලෙවි කිරීම යනු අතිශය පරණ හම්පඩ කතාවකි. නූතන ගනුදෙනු සාර්ථක කරගැනීමට නම්; සුද්දාට ඉංග්‍රීසි ඉගැන්වීමේ හැකියාවක් ද අරාබියට ඛනිජ තෙල් අපනයනය කිරීමේ සූත්‍රයක් ද වැද්දාට පිරිසුදු මී පැණි විකිණීමේ ව්‍යාපෘතියක් ද අපට තිබිය යුතුය. එසේ නැතහොත් අප්‍රිකාවේ නාකි සිංහයන්ට තණකොළ ලබාදීමේ කොන්ත්‍රාත්තුවක් හෝ අපට තිබිය යුතුය. මේ කාලයේ පොත් ගැහිල්ලත් එම උපායමාර්ගවලට අනුව ම තේරුම් බේරුම් කරගැනීම යහපත් ය.

අපේ ම ජීවිත එහෙන් - මෙහෙන් පහුරු ගා එහි එදිනෙදා සිදුවීම් පෙළගස්වා ඒවා කොළ කැබැලිවල‍ට වමාරා නවකතා පොත් ලෙසින් මුද්‍රණය කොට; පාඨකයන්ගේ ඇඟේ ගැසීමේ පොඩි පහේ ජාවාරමක් අප අතර පවතී, කුඩු නැතහොත් හෙරොයින් විකුණමින් පරම්පරා ගණනාවක් විනාශ මුඛයට ඇද දමන මහා පරිමාණ අපරාධයට වඩා මේ ජාවාරම සාධාරණ ය. යුක්ති - සහගත ය. කුඩු මුළු ජීවිතය ම නැති භංගස්ථාන කරන අතර මේ ජාතියේ නවකතා ජීවිතය ම තකතීරු තත්ත්වයකට ඇද දමයි.

නූතන සිංහල පාඨකයාගේ රුචිකත්වය බල්ලට ගිහින් යැයි එක් විචාරකයෙක් කියා සිටී. දැන් නවකතා ලෙසින් ලියැවෙන්නේ වැල්වටාරම් හා බහුභූත යැයි තවත් විචාරකයෙක් කියා සිටී. අපගේ වැටහීමට අනුව මේ කතා දෙක ම නිවැරැදි ය. එක් අතෙකින් පුහුණු කර ගත් රසිකත්වයක් ඇති පාඨකයෝ හිඟ වෙති. තව අතෙකින් බලවත් ශාස්ත්‍රීය පරිශ්‍රමයකින් යුතුව නවකතා ලියන ලේඛක - ලේඛිකාවෝ හිඟ වෙති.

සාහිත්‍යය යනු මිනිස් නිෂ්පාදනයකි. එහි පරිසමාප්තිය සඳහා මානසික හා ශාරීරික ශ්‍රමය කැප කළ යුතු ය. අවසන් ප්‍රතිඵලය විය යුත්තේ මිනිස් සමාජයෙහි දැනුම හා වින්දනය පුළුල් කිරීම ය. නවකතාව යනු ජීවිතය පිළිබඳ අලුත් පාඩමක් යැයි කියනු ලැබේ. ඒ මගින් පුද්ගලයාගේ ඥාන - මණ්ඩලය පෝෂණය කෙරේ. චින්තනය අවදි කෙරේ. සාර්ථක නවකතාවක් වින්දනය කිරීමෙන් පසු පාඨකයා අලුත් ගැම්මකින් සිතන්නට පටන් ගනී. විචාරාක්ෂිය පුළුල් කර ගනී. ඉක්බිති ජීවිතය අලුත්‍ වෙයි.

2014-07-07

ලංකා ඉතිහාසයේ පළමුවන මහා වැඩ වර්ජනය


ලංකාවේ පළමු දිනපතා පුවත්පත
“දිනපතා ප්‍රවෘත්ති”

දෙවන දිනපතා සිංහල පුවත්පත
“ලක්රිවි කිරණ”

ශ්‍රී ලංකාවේ වසර 100කට අධික කාලයක් නොකඩවා පළවන එකම දිනප තා සිංහල පුවත්පත “දිනමිණ” වන අතර මේ පුවත්පත 1909 දෙසැම්බර් 17වන දින ආරම්භවිය. 

2014-07-04

පාසිකුඩා පරදන කායන්කානි කොරල් පරය - Coral Gardens


පාසිකුඩා වෙරළහි පවා දක්නට නොලැබෙන මෙතෙක් මිනිස් ඇසට නොගැටුන ඉතා ලස්සන මතස්‍ය ගහනයකින් ද සමන්විත  අති සුන්දර දුර්ලභ කොරල් පරයක් ගාල්ල මුහුදු පුරාවිද්‍යඥ ඒකකයේ පුරා විද්‍යඥ රසික මුතුකුමාර මහතා ඇතුළු පිරිසක් විසින්  පසු ගියදා සොයා ගෙන ඇත.

ගෙවිගිය කාලයේ මෙම කණ්ඩායම විසින් නැගෙනහිර මුහුදේ සිදු කරනු ලැබු පුරා විද්‍යා ගවේශනයක් අතර තුරේදි මෙම සුන්දර කොරල් පරය හදුනා ගෙන ඇත්තේ මඩකළපුව කායන්කානි ධිවර කළපුව ආසන්නයේ දී ය.









මෙම කොරල් පරය තමා මෙතෙක් දුටු ලස්සනම ජීවමය කොරල් පරයක් බව ද රසික මුතුකුමාර මහතා පවසයි.
සැබවින්ම මෙතෙක් කාලයක් සුන්දර කොරල් පර බව ට පත් ව තිබු හික්කඩුව, පාසිකුඩා, උනවටුන, හා බොනවිස්ටා කොරල් පරයවලට වඩා ඉතා සුන්දර වුත් ජීවමාන වූත් කොරල් පරයක් ලෙසට මෙය හැදින්විය හැකි යැයි ද පෙන්නා දෙයි.
මෙම මුහුදු තීරය ඉතා නිශ්චලය. ජලතල පැහැදිලි ය. වැළි සහිත නොගැඹුරු ජල තලයකින් ද යුක්ත ය. එසේ ම මෙහි ඉතා සුන්දර මතස්‍ය ගහනයක් ද යුක්ත ය. 
මෙම ස්තානය  පාරිසරික සංචාරක පාරාදීසයක් බවට පත්කොට ගැනිමටත්  සංචාරක කිමිදුම් කටයුතුවලටත් ඉතා උචිත පාරාදීසයක් වන්නේ යයි ද ඒ මහතා පවසයි.
නොයිදුල් කොරල් පරයක් වන මෙය මේ රටට විදේශ විනිමය උපදවන මහා ජාතික ධන නිධානයක් වන්නේ යයි ද රසික මුතුකුමාර මහතා පෙන්නා දෙයි.
සේයාරූ ගාල්ල මුහුදු පුරාවිද්‍යඥ ඒකකයේ අනුග්‍රහයෙනි



2014-07-01

ඇත්ත අම්මලාත් මෙහෙම ද?


සිය සල්ලාල පුරුෂයා
එළවා දමන සුමනාවතීට
එකවර ම කප්රුක පහළ වේ.
දරුවෝ පට-පට ගා විභාග පාස් වෙති.
ඊළඟට හිටු කියා ඉඩම් ගනිති.
ගෙවල් හදති. පාටි දමති.
අන්තිමේ රාලහාමිගේ වලව්වත්
සින්නක්කරේට ම ලියා ගනිති.
මන්ත්‍රීවරු පවා ඈ ළඟ දණින් වැටෙති.
පුදුමයි! විස්මිතයි! අද්භූතයි!
මේ නම්; මාර ධනාත්මක චින්තනයකි.
මැදිවියේ පුත්‍රයෙක් තම මහලු මවට මෝල්ගසකින් ගසා මරා දැම්මේ ය. හේතුව ඉඩම් හුටපටයකි. මහ ඉඩම පුත්‍රයාගේ නමට ලියා නොදුන් නිසා මහලු අම්මාට ලැබුණු දඬුවම මරණය යි. වයස අවුරුදු පහළොවක යෞවනියක් හිටිහැටියේ ගැබ් ගත්තා ය. අවිවාහක යෞවනියක ගැබ්ගැනීම බරපතළ තත්ත්වයකි. ගැටලුව නීතිය ඉදිරිපිට නැවතිණි. පොලිස් පරීක්ෂණවලදී හෙළිදරව් වූයේ අවිවාහක තරුණියගේ කුස තුළ මෝරා වැඩෙන දරුවාගේ තාත්තා ඇයගේ ද තාත්තා බව ය. මව රටගිය වන්දිය ගෙවන්නට සිදුවුණේ අහිංසක දියණියකට ය. මේ කුමන ශාපයක් දැ’යි කෙනකු සිතන්නට පුළුවන. එහෙත් දිනපතා පැය විසි හතර පුරා ම පිරිත් සජ්ඣායනා ඇසෙන ශුද්ධ වූ ශ්‍රී ලංකාව තුළ අනන්තවත් මෙබඳු දේ සිදු වේ.

2014-06-30

මුහුදු ජලයෙන් පහන් දල්වන වට්ටාපලෙයි කෝවිල


මුහුදු ජලයෙන් පහන් දැල්වෙන බව ඔබට පැවසුවොත් සිනහ පහලවනු ඇත. එවිට ඔබගේ සිහියට නැගෙන්නේ පොල්තෙල් පහනකට ජලය බිදුවක් වැටුනොත් චුරු චුරු හඩනගමින් එය නිවීයන බවනොවේද? 
මුහුදු ජලයෙන් දෙවියන් උදෙසා පහන් දල්වන ආශ්චර්ය දැක බලා ගැනීමට යායුත්තේ හින්දු බැතිමතුන්ගේ මහත් ගෞරවාදරයට පාත්‍රවූ මුලතිව් නන්දිකඩාල් කලපුවේ ස්ථාපිත වට්ටාපලෙයි කන්නගි අම්මන් කෝවිලටය.එම කෝවිලේ වාර්ෂික උත්සවය ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ පූර්ණ දායකත්වයෙන් පසුගියදා ලක්ෂ පහකට අධික බැතිමතුන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් නිමාවට පත්විය.

2014-06-29

akilagnam ටයර් වලින් මංගලිකට පණිවුඩයක් - ඉරිදට ජෝක් කතාවක්


ඉරිදා දවසට ජෝක් කතාවක් ලෙස මං ලියන්න ගත්ත ජනාගේ කතා වෙනුවට අද ලියන්නේ තවත් අපේ මිත්තරයෙක් ඒ කාලේ කළ වැඩක් ගැන. මේ මිත්තරයා කවුද කියලනං  මගෙන් අහන්න එපා. මොකද මිනිහත් බ්ලොගක් ලියන බොහොම වැදගත් මහත්මයෙක් නිසා.  ඉතින් ඔහේලටම බාරයි මේ මහත්තයා කවුද කියලා අදුනගන්න එක.
සේයාරුව ගත්තේ මෙතැනින්
මේ කියන මිත්තරයා පාසල් ගියේ ඔය සුලෝහිත ඉස්කෝලෙකට. ඉතිං ඔය ගැටවර වයසෙදි රූප සොබාවෙන් පිරිපුන් නාරි දේහයක් දැක්කාම අර මොකද්ද එක මොකද්ද වෙන දේ මේ කියන ඉලන්දාරියටත් වෙන වයසේ දි තමා වුණේ.

මේ විස්තරේ මට කිව්වෙත් මේ කියන අපේ මිත්තරයගේ සමකාලින පාසල් මිතුරෙක්. දවසක් මාත් එක්ක පොඩි මිවිතක් තොලගාන්න සෙට් වෙච්ච වෙලාවට කතා කරන ඕපා දූප අතරේ තමා මේ කතාව කියැවුණේ.

2014-06-27

ගොට්ට ඇල්ලීම - strainer


හිටි අඩියේ මේ ගොටු කතාවක් මතක් වුණේ ගලායන ජීවිතය බ්ලොගේ තිබ්බ මිරිස් පැළ තවන් දාන්න හදන අඹ කොළ ගොටු දැකලයි. ඇත්තටම මිරිස් ඇට තවාන් දාන්න මේ කොස් කොළ ගොට්ට ඉතාමත්ම සරළව කිසිදු වියදමකින් තොරව හදාගන්න ඇහැකියි. ඒ වගේම අඹ කොළයේ ඇතැයි කියන විෂබීජ නසන ගුණය නිසා පැළයට ලැබෙන ආරක්ෂාවත් වැඩියි.
කිරි ගොට්ට ට සමාන සේයාරරුවක්
සේයාරුව මෙතැනින් mihithalamithuro.blogspot.com 

පුංචිම කාලේ හැදුව කොස්කොළ ගොටු මතක ද? අපි එවා හැදුවේ සෙ ල්ලම් ගෙවල් දාන වයසෙදී. ඔය වයසෙදිම වගේ මතකයට එන තවත් ගොට්ටක් තමා කිරි ගොට්ට. 
අපේ ගෙවල්වල කුස්සියේ බිත්තියේ යකඩ ඇණයක් ගහල ඒ ඇණයේ තමා කිරි ගොට්ට එල්ලලා තිබ්බේ. මේ කිරි ගොට්ට හදනනේ බට පතුරුවලින්. අවුරුද්දකට සැරයක් දෙසැරයක් අපේ අත්තම්මලා මේ කිරි ගොට්ටට හොද රෙපයාර් එකක් දෙනවා මතකයි. කාන්තාවකගේ පයෝධරයක හැඩයට තිබ්බ මේ ගොට්ටෙන් කළේ පොල් කිරි හා පොල් කුඩු පෙරා වෙන් කර ගන්න එක. අද වෙන කොට කුස්සිවලින් කිරි ගොට්ට අතුරුදහන් වෙලා ඒ තැනට ප්ලාස්ටික් ගොට්ට හෙවත් පෙරනය ඇවිත් තියෙන්නේ.

2014-06-24

යන්නෙ කොහෙද? මල්ලෙ පොල් කතාවක්!


යුද්ධය සෙල්ලම් නො වේ; එය විහිළුවක් ද නො වේ.යුද පිටියට යන සෙබළාට පෙම් කෙළින්නට වෙලාවක් නැත. ඔහු සිටින්නේ මරණය පෙනි-පෙනී ය. මේ කතුවරයා යුද පිටියේ සිටින සෙබළකු යොදාගෙන සිංහල - දෙමළ පෙම් කතාවක් ගොතයි. අමූලික බොරුවලින් සමන්විත මේ කතාව රණවිරුවාත් - යුද්ධයත් හෑල්ලුවට ලක් කරයි.

2014-06-17

අසමජ්ජාති ආදරය කුණුහරුපයක් නොවේ!


මේ කතුවරයා නවකතා කලාවට ආධුනිකයකු වුව; ඇන්දවීමේ කලාවට ප්‍රවීණයෙකි. ඔහු පළමුව විකිණෙන නමක් යොදා පාඨකයා අන්දවයි. දෙවනුව විශ්වවිද්‍යාල ජීවිතය විවේචනයට හසුකර පාඨකයා අන්දවයි. තෙවනුව අකුරු මෝස්තර ද වෙනස් කොට පාඨකයා අන්දවයි. නරක නැත! කතුවරයාට හොඳ අනාගතයක් හිමි වන බව පෙනෙන්නට තිබේ...!

භාරත ප්‍රභාෂණ තෙන්නකෝන් තරුණයාගේ ප්‍රථම ප්‍රබන්ධය ‘අසමජ්ජාති ආදරය’ ලෙස හඳුන්වා තිබේ. තම පරම්පරාවේ ප්‍රථම කෘතිය ලෙස ද ඔහු එය හඳුන්වයි. විශ්වවිද්‍යාලයක ආදර සම්බන්ධයක් කේන්ද්‍ර කොට ලියැවුණු මේ නවකතාව ජීවිතය ගැන නැවත සිතා බලන්නටත්; ස්ත්‍රී චරිත කෙරෙහි අනුකම්පා සහගත බැල්මක් හෙළන්නටත් අප පොලඹවයි.

2014-06-16

පුදුම සීයා චාල්ස් අභයගුණරත්න (පඹුරණ මෙත්තෙය හිමි)


මුල්ම දිනමිණ වෙසක් කලාපය

දිනමිණ පුවත්පත සමඟ වෙසක් කලාපයක් පළමුව නිකුත් කොට ඇත්තේ 1929 මැයි මස 22 දින ය. මෙකල දිනමිණ පත්‍රයේ කර්තෘ ධුරය දැරුවේ ඇලෙක්ස්සැන්ඩර් වැලිවිට මහතායි. දිනමිණ සමඟ විශේෂ අතිරේකයක් ලෙස නොමිලේ මේ කලාපය පිරිනමා ඇත. ඉන් අනතුරුව 1930, 31, 32, 33 වසරවල මේ කලාපය නිකුත් වූ බව දිනමිණ ඉතිහාසයෙන් පැහැදිලි වේ.

1933 මැයි 06 දින සෙනසුරාදා දිනමිණ පුවත්පතේ වෙසක් අතිරේකය ගැන පළවී තිබූ දැන්වීම මෙසේය.


“දිනමිණ වෙසක් පත්‍රය”

“සාරවත් ලිපි ප්‍රතිරූප කාව්‍ය දියෙන් සරසනු ලබන දිනමිණ වෙසක් පත්‍රය මේ මස 08 වෙනිදා (ලබන සඳුදා) නිකුත්කරනු ලැබේ.

පිටු 16කින් යුත් මේ විශේෂ පත්‍රයේ මිල ශත 05යි. ප්‍රමාද වී පශ්චාත්තාප නොවී පත්‍ර උවමනා අය වෙළෙන්දුන්ට කලින් දන්වා පත්‍රය ලබාගත යුතුය.”

දිනමිණ වෙසක් කලාපය 1934 විශේෂ පොතක් ලෙස පිටු 100ට අධික ප්‍රමාණයකින් වර්ණ පින්තූර සමඟ වෙළෙඳ දැන්වීම් සහිතව නිකුත්කොට ඇත. මෙහි මිල ශත75 කි. තැපැල් ගාස්තු ශත35කි.1935 වසරේ දිනමිණ වෙසක් කලාපයේ මිල රු: 1.00කි. 1934 සිට වෙනම පොතක් ලෙස අද දක්වා මේ දිනමිණ වෙසක් කලාපය වාර්ෂිකව නිකුත් වී ඇත.

අද මෙහි මිලරුපියල් 200කි.

දිනපතා පුවත්පතක් වශයෙන් 1930 වකවානුව වනවිට දිනමිණ ප්‍රචාරයට පත්වූවත් ඒ අවධියේ ලේක්හවුස් ආයතනයෙන් ඉරිදා සිංහල පුවත්පතක් පළවූයේ නැත.

1930 මාර්තු 23දා ඩී. ආර්. විජයවර්ධන මහතාගේ අදහසක් පරිදි “සිළුමිණ” නමින් අලුතින් ඉරිදා පුවත්පතක් ආරම්භවිය. ඩී.ආර්. විජයවර්ධන මහතා මේ පත්‍රය ආරම්භකළේ එකල ජනප්‍රියව පැවති ඩී.ඩබ්ලිව්. වික්‍රමාරච්චි මහතාගේ ස්වදේශ මිත්‍රයා පත්‍රය සමඟ තරග කිරීමටය.

එහි කර්තෘ ධුරයට පත්වූයේ පියසේන නිශ්ශංක මහතායි. සිළුමිණ ආරම්භයේ දීම එහි සේවයට එක්වූ පත්‍ර කලාවේදීන් අතර අයි.ඇම්.ආර්.ඒ. ඊරියගොල්ල, ඇන්.එෆ්.ඇම්.ඇස්. ගුණසේකර, චාල්ස් අභයගුණරත්න (පසුව පඹුරණ මෙත්තෙය්‍ය හිමි) ආදීහු කැපී පෙනේ. එකල සිළුමිණේ පළ වූ ‘සීයා’ නැමති ජනප්‍රිය විශේෂාංගය ලියන ලද්දේ තරුණ පත්‍ර කලාවේදී චාල්ස් අභයගුණරත්න විසිනි.

1934 සිළුමිණ ආරම්භක කර්තෘ පියසේන නිශ්ශංක මහතාට එම පත්‍රයේ කර්තෘ ධුරයට අමතරව දිනමිණ පත්‍රයේ කර්තෘ ධුරය ද ලැබිණි. 1934 දී ඩී.ආර්. වි‍ජයවර්ධන මහතා දිනමිණ ආරම්භක වෙසක් කලාපය සංස්කරණය කිරීමේ වගකීම පවරන්නේ චාල්ස් අභයගුණරත්න මහතාටයි. අතිශය චමත්කාර ජනක චිත්‍රයෙන් හා සාරගර්භ ලියුම්වලින් ද සරසා දිනමිණ වෙසක් කලාපය නිකුත් කිරීමට චාල්ස් අභයගුණරත්නට හැකිවිය.
චාල්ස් අභයගුණරත්න

එම ආරම්භක වෙසක් කලාපය දුටු එකල සෞඛ්‍ය ඇමැති වූ ඩබ්ලිව්.ඒ. ද සිල්වා මහතා ඩී.ආර්. විජේවර්ධන මහතාට ලියා යවමින් “ඔබ තෝරාගත් පුද්ගලයා නම් මේ සඳහා සුදුසු ම තැනැත්තාය”යැයි දැන්වීය.

එම ආරම්භක දිනමිණ වෙසක් කලාපයේ කිසිතැනක ඔහුගේ නම සඳහන්ව නැත. ලිපිවල පමණක් සීයා යනුවෙන් සඳහන් වේ. සිළුමිණ පුවත්පතට කිසිවිටක තම නම වූ චාල්ස් අභයගුණරත්න නමින් ලිපි නොලියූ මොහු සැමවිට සීයා නමින් ලියුවේය.

එකළ බොහෝ දෙනා මේ අපූරු ලිපි ලියන සීයා දැක ගැනීමට දිනමිණ කන්තෝරුවට ආවේය. එවිට ඔවුනට දැක ගත හැකිවූයේ 20 හැවිරිදි චාල්ස් අභයගුණරත්නයන්ය. පැමිණෙන සැවොම මොහු දැකීමෙන් මවිතයට පත්විය. මෙතරම් තරුණ අයකු ලියූ ලියවිලි ගැන විස්මය පළ කළේය. එම වකවානුවේ මොහු තරම් දක්ෂ ලියවිලිකාරයකු (ලේක්හවුසියේ) විල්පායහී නොසිටි බව රිචඩ් ද සිල්වා මහතා සඳහන් කරයි.

එම වකවානුවේ ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි ඉන්දියාවේ පසුව අගමැති වූ පණ්ඩිත ශ්‍රී නේරුතුමාගේ භාෂා පරිවර්තක ලෙස කටයුතු කිරීමට පැවරෙන්නේ චාල්ස් අභයගුණරත්න මහතාටයි. ඉංග්‍රීසි සිංහල භාෂාව පිළිබඳ හසල දැනුමක් ඇති මේ ශාන්ත තරුණයා දුටු නේරු ද මොහුට වශී විය.

ලෝකයෙන් ම පළමු වෙනියා වී මාතර සාන්ත තෝමස් විදුහලට නිවාඩු

1910 වසරේ මැයි මස 13 වැනි දින මාතර පඹුරණදී උපන් චාල්ස් අභයගුණරත්න පළමුව පඹුරණ පාසලින් ද , පඹුරණ වාලුකාරම විහාරයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලැබීය.

පසුව මාතර ශාන්ත තෝමස් විදුහලට ඇතුළත්වී ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය ලැබීය. එකළ පැවති ඩෙන්හෙම් රචනා තරගයට ඉදිරිපත් වූ මොහු ලෝකයෙන් ම පළමුවෙනියා ලෙස පත්විය. මාතර සාන්ත තෝමස් විදුහලට මේ ශිෂ්‍යයා ගෙන දුන් ගෞරවය නිසා බෙහෙවින් සතුටු වූ එකල විදුහල්පති ජේ. ඩබ්ලිව්. බුල්ජන්ස් මහතා විදුහලේ සිසුන්ට එක් දවසක නිවාඩුවක් දුන්නේ ය. මහත් ප්‍රසිද්ධියට පත් දේව මෙහෙයක් පවත්වා චාල්ස් අභයගුණරත්නයන්ට ආශිර්වාද කළේය.

මොහු කඹුරුගමුවේ රතනජෝති හිමි වෙතින් පාලි, සංස්කෘතික හා බුද්ධ ධර්මය පිළිබඳ හසල දැනුමක් ලබාගත්හ. කේම්බ්‍රිජ් සීනියර් විභාගයෙන් ද උසස් ලෙස සමත් වූ මොහු ලේඛන කලාව කෙරෙහි කුඩාකල සිට දැක්වූ ආශාව නිසා වයස අවුරුදු 19දී දිනමිණ කාර්යාලයේ කර්තෘ මණ්ඩලයට බැදුණේය.

තරුණ පුවත්පත් කලාවේදියකු වූ ඔහුට උවමනා කෙළේ වැටුප නොව හැකිතරමින් සිළුමිණ පුවත්පතට සේවය කිරීමයි. බම්බලපිටියේ වජිරාරාමයේ නවාතැන් ගෙන සිටි මොහු සැමවිට පැලෑනේ වජිරඤාණ හිමිගෙන් හා නාරද හිමිගේ අවවාද අනුශාසනා ලැබීය. හැමවිට ධර්ම - ශාස්ත්‍රීය කරුණු පිළිබඳ සාකච්ඡා කළේය.

වජිරාරාම‍ෙය් සිට පයින් ම කොටුව දිනමිණ කන්තෝරුවට එන මොහු පයින්ම වැඩ අවසන් වූ පසු බම්බලපිටිය වජිරාරාමය කරා ගමන් කරයි. වජිරාරාම බෝමළුවේ හෝ විහාරයේ භාවනායෝගීව සිටින මොහු පසුව අලුයම නැවත් දිනමිණ කාර්යාලයට යයි.

ලේක්හවුසියෙන් ගන්නා පඩිය හිඟන්නන්ට

මුදලට තනතුරුවලට කිසිවිට ගිජු නොවූ මොහු දිනමිණ කාර්යාලයෙන් ලැබුණ වැටුප කිසිවිට තම ප්‍රයෝජනයට නොගත්තේය. පයින් වජිරාරාමය වෙත එන අතරතුරේ වැටුපෙහි මුදල් මාර්ගයේ අයිනේ සිටින දුප්පත් අයට ගැනීමට තැනින් තැන තබා වජිරාරාමයට විත් භාවනායෝගීව සිටියේය. බුද්ධ ධර්මය ගැන උසස් දැනුමක් ලබාගත් මෙතුමාට ගිහිගෙය ක්‍රමයෙන් කලකිරෙන්නට පටන් ගත්තේය.


මෙසේ සිටිනාවිට 1934 ජූලි මස 1 ඉරිදා සිළුමිණ පුවත්පතේ පළවූ සීයාගේ ලිපියෙන් පසු මොහු අතුරුදන් විය. සිළුමිණේ සීයාගේ අවසන් ලිපියෙන් කොටසක්

“ක්ෂණයෙන් ක්ෂණය, තත්ත්පරයෙන් තත්ත්පරය, විනාඩියෙන් විනාඩිය, පැයින් පැය, දවසින් දවස, සතියෙන් සතිය, මසින් මස, අවුරුද්දෙන් අවුරුද්ද, ජීවිතයෙන් ජීවිතය පාරමී පුරන දරුවනි. යම් තැනක දානයට බාධා ඇත්ද? ශීලයට බාධා ඇත්ද? එතනින් වහා නික්ම යෙත්වා”

“මා යම් සේ සැපතකට කැමතිද? මාගේ සහෝදරයාත් සැපතට කැමතිය. මා යම්සේ දුකින් මිදීමට කැමතිද? මාගේ සහෝදරයාත් දුකින් මිදෙන්නට කැමතිය. මා අපමණ ආත්ම භාවයන්හි මාගේ සහෝදරයාටත් වඩා දුස්සීලව සිටින්නට ඇත. අහෝ දැන් මම සිල්වත්මි. මාගේ සහෝදරයාත් සිල්වත් වේවා. මම යම් යම් උතුම් මඟකට බටුයෙමිද? මාගේ සහෝදරයාත් ඊට බසීවා. කිසිවකුට නොමඟ යන්නට ඉඩ නොදේවා.

තවුස්දම්පුරා බුරුමයට ගොස් මහණ වෙයි

සිය මවට හා පැලෑණේ වජිරඤාණ හිමිටත් ලේක්හවුස් අධිපති ඩී.ආර්. විජයවර්ධන මහතාටත් ලිපි තුනක් ලියා තබා කිසිවකුට නොදන්වා දඹදිව බලා පිටත්විය. තමා ළඟ තිබූ දුනු පිහියෙන් හැකි පමණ කෙස් කපාගෙන අසල සිටි ද්‍රවිඩ අයකු ලවා ඉතිරි කෙස් ටිකද කපාගෙන ගුරු පාට රෙද්දක් පොරවාගෙන උතුරු ඉන්දියාව බලා පාගමනින් පිටත්විය. උතුරු ඉන්දියාවට ගිය මෙතුමා දුකසේ තවුස් දම් පිරීය. පසුව බුරුමයට ගොස් සංඝ රාජාරාමයේදී පැවිදි උපසම්පදාව ආයාචනය කළේය. මෑණියන්ගේ අවසරය නොමැතිව බුරුමයේදී පැවිදි උපසම්පදාව දෙනු නොලබන නිසා මෑණියන්ගේ අවසර ඉල්ලා ලංකාවට ලිපියක් ලියා එවන ලදී. මෑණියන්ගේ අවසර ලැබිණි. ඉන්පසු පඤ්ඤා මෙත්තෙය්‍ය නමින් පැවිදිවිය. බුරුම රටේදී කලක් භාවනායෝගීව වාසය කළ උන්වහන්සේ උපසම්පදාව ලබා ඉන්දියාවට නැවත පැමිණ දඹදිව සිද්ධස්ථානවල භාවනායෝගීව වැඩ විසුවේය.

දිනකට එක්වරක් දානය වළදයි

දිනකට එක්වරක් පමණක් දානය වැළඳූ උන්වහන්සේ පාත්‍රයට ලැබුණු යමක් විවේක ස්ථානයකට ගොස් වළදා පාත්‍රය සෝදා තබයි. ඇතැම්විට මුන්වහන්සේ යන මාර්ගයේදී ගිඟන්නන් හමු වේ. තම පාත්‍රයට ලැබුණු සියල්ල අන්ධ හිඟන්නන්ට දී පාත්‍රය සෝදා තබා ශාන්තව වැඩහිදියි. මෙසේ තම ආහාරය කෙනකුට දෙනවා කිසිවකු දිටී නම් උන්වහන්සේට නැවත දන්පිරිනමයි. නැතිනම් උන්වහන්සේ පසුදින වන තුරු නිරාහාරව ශාන්තව භාවනායෝගීව වැඩ සිටී.

මෙසේ කටුක ජීවිතයක් ගත කළ මුන්වහන්සේ රෝගීවිය. පසුව ලංකාවේ වජිරාරාමයට වැඩම කළේය. අවුරුදු තුනක් ම රෝගී ජීවිතයක් ගත කළේය. “දිවි ගියත් විකාල භෝජනාදී ශික්ෂාව නොබිඳි මැ” අධිෂ්ඨානයකින් ක්‍රියා කළේය. වෛද්‍යවරු කෙතෙක් නියම කළද අකැපදේ ගැනීම හා අවේලාවේ ආහාර ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

රෝගී සිටියමුත් භාවනා කිරීම අත්නොහැරියේය. මාතර පඹුරණ වාලුකාරාමාධිපති වීරකැටියේ විදුර හිමි පැවසූ පරිදි උන්වහන්සේගේ ගුරු හිමි වූ පොල්හේනේ සංකිච්ච හිමි තමන්වහන්සේට පවසා ඇති පරිදි පඹුරණ වාලුකාරාමයේ මාස කිහිපයක් වැඩ සිටි මෙත්තෙය්‍ය හිමියන් සැමවිට භාවනායෝගීව විහාරයේ බෝ මළුවේ වැඩසිටියේය. එකම ඉරියවුවෙන් ඇතැම්විට පැය 8 -10 සිටින මේ හිමියන් උදෑසන 3.00 සිට ඇතැම්විට දවල් දානය මග හැරෙන තුරු පස්වරු දක්වා භාවනා කරයි. නැවත දානය වළදන්නේ පසුදාය. එදින ද උන්වහන්සේට දානය ලබාදිය යුතුනිසා කිසිවකු ගොස් භාවනාවට බාධා නොවන ලෙස දානයට වඩින ලෙස දන්වයි. නැතිනම් උන්වහන්සේට එදිනද දානය මඟහැරී යයි. ඇතැම් දිනයන්හිදී බලනවිට තම ඇග මත කොළවැටී බෝමළුවෙහි ශාන්තව භාවනායෝගීව වැඩවසන මේ හිමි දැකගත හැකි වෙනවාලු. පොල්හේනේ සංකිච්ච හිමි පැවසූ පරිදි මෑත භාගයේ යම් මාර්ග පලයක් ලැබූ හිමිනමක් වැඩ සිටියානම් ඒ පඹුරණ මෙත්තෙය්‍ය හිමි පමණයි.

වයස අවු 40දී අපවත් වෙයි

මෙසේ රෝගීව සිටීමත් භාවනා කිරීමත් අත්නොහළ මුන්වහන්සේ 1950 පෙබරවාරි 07 දින වයස අවුරුදු 40 වැනි කෙටිකාලයක් තුළදී බම්බලපිටිය වජිරාරාමයේදී අපවත් විය. මුන්වහන්සේ ලියන ලද පොත්පත් රාශියකි. සෙත් සිලිලාර, අමාදාර, ශාවක ධාතු චරිතය, දැග සවුද? පෙරහැර, යන සිංහල ග්‍රන්ථද අසෝක ලයිට් ඔෆ් ද යුනිවර්ස් නම් ඉංග්‍රීසි පොත්ද ලියා ඇත. වර්තමාන බෝධි පූජා බුද්ධපූජා භාවනා ආදී විවිධ සිංහල කවි රැසක කිසිවකු නොදන්නා නිර්මාර්තෘ පඹුරණ මෙත්තෙය්‍ය හිමියන්ය.

1950 මාර්තු මස තුන්වන දින කොළඹ සිට සරසන ලද විශේෂ දුම්රියකින් උන්වහන්සේගේ භෂ්මාවශේෂ මාතරට ගෙන එන ලදී. මේ භෂ්මාවශේෂ පිළිගැනීමට පාසල් 14ක සිසුන්ද, මාතර නගරාධිපති විල්ප්‍රඩ් ගුණසේකර මහතා ඇතුළු 5000ක් ඉක්මවා ගිය පිරිසක් මාතර දුම්රිය ස්ථානයේ රැදී සිටියේය. මාතර දුම්රිය ස්ථානාධිපතිතුමා වූ කේ. ඒ. ගුණවර්ධන මහතා මුලින් ම දුම්රි‍ෙය් වැඩමකළ මහා සංඝරත්නය වෙතින් භෂ්මාවශේෂ කරඩුව පිළිගෙන පඹුරණ වාලුකාරාමාධිපති කඹුරුගමුවේ රතනජෝති හිමිවෙත පිළිගන්වන ලදී. රතනජෝති හිමියෝ මාතර ජනයා වෙනුවෙන් නගරාධිපති විල්ප්‍රඩ් ගුණසේකර මහතා වෙත භාරදෙන ලදී. ඉන්පසු රන් සිවිගෙයට වැඩමවූ භාෂ්මාවශේෂ අලංකාර ලෙස සරසන ලද මාතර මාර්ග ඔස්සේ පඹුරණ වාලුකාරාමයට වැඩමකරන ලදී. පඹුරණ වාලුකාරාමයේ පවත්වන ලද මෙත්ත්‍යෙය ගුණ අනුස්මරණ සභාවකි. යූ.ඇම්. මැන්දිස් මහතා ඇතුළු ගුණ අනුස්මරණ කමිටුවේ යෝජනාවක් ඇනුව “මෙත්මල්” නමින් මාසික සඟරාවක් සම්පාදනය කිරීමට යෝජනා විය. පසුව එම මාසික “මෙත්මල්” සඟරාව බොහෝකල් පඹුරණ වාලුකාරාමයේ දායකයන් මුද්‍රණය කරන ලදී. කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාර පුස්තකාලයේ දැනට එම “මෙත්මල්” සඟරා සියල්ලහි එකතුවක් ඇත. මෙත්තෙය්‍ය හිමියන් විසින් ලියන ලද සියලුම දහම් ලිපිවල එකතුවක් මේ “මෙත්මල්” සඟරාවට ඇතුළත්කොට ඇත.

මෙත්තෙය්‍ය හිමියන්ගේ භෂ්මාවශේෂ තැම්පත් කර සාදන ලද සිහිවටනයක් දැනට මාතර පඹුරණ වාලුකාරාමයේ දී දැකගත හැක.

ඔබ හොඳනම් ලොවට සැපයි. අනුකම්පා කරනු මැනවි. ලෝකයා දයාව කරුණාවෙන් බලනු මැනවි. ලෝකයා ගැන කරුණාවෙන් කතා කරනු මැනවි. අනුන්ගේ සිත් තුළ ද කරුණාව උපදවනු මැනවි. ඉරහඳ පවත්නා තුරුම ලෝකයේ කරුණාව ද පවතියි. පතනු මැනවි ජීවිතේ හැම මොහොතක්ම කරුණා කිරීමට මොහොතක්.

- පඹුරණ මෙත්තෙය හිමි

බුදු පියාණන්වහන්ස, තුන්ලොව ඇවිද තුන්ලොව ඇති සෑම මල්ම, ගෙනවිත් බුදු පියාණන්ට පිදූ මේ දරුවෝ සිතින් පිරිසිදුහ. නෛෂ්ක්‍රම්‍ය කල්පනා හා මෛත්‍රී කල්පනා හා කරුණා කල්පනා ඇත්තෝය.

අවසර බුදු පියාණන් වහන්ස මමත් මාගේ පින්වත් දරුවෝත් බුදු පියාණෝ සරණ යම්හ. ඒ නවලෝකෝත්තර ධර්ම සරණ යම්හ.

සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති, සම්මා සමාධි, සම්මා ඤාණා, සම්මා විමුත්ති, යන දස අංගයන්ගෙන් සමන්විත වූ ඒ ආර්ය සංඝයා සරණ යම්හ. අපි හැම නිවන්යම්හ.

- “සීයා” 1934 දිනමිණ වෙසක් කලාපයෙන්

දරුවකු ලබන බෞද්ධ මව වනාහි විමුක්ති රාජ්‍යයකටත් වැඩි ලාභයක් ලබන්නීය. එම දරුවා පැවිදිව බුද්ධපුත්‍රව දෙවි බඹුන්ගෙන් පවා වැදුම් පිදුම් ලබන්නෙක් විය හැකියි. රහත්විය හැකියි. මේ භවයෙහි නොවේ නම් මතු භවයකවත් බුදුවිය හැකියි. සිය බිළිඳාට ඉතා හොඳින් සැලකිය යුතුයි. පුංචි දරුවා කාටත් මෛත්‍රි කරයි. කිසිවකු අවිශ්වාස නොකරයි. නාගයකුට වුවත් වෙෂ නොකොට ආද‍රයෙන් අල්ලාගනී. පුංචි දරුවා කාටවත් භය නොදෙයි. පුංචි දරුවනට බය කිසිවකුත් නැත. පුංචි දරු‍වෝද සාම කුමරන්ය.

- “පඹුරණ මෙත්තෙය හිමි”

“අම්මා”

පුංචි දරුවාගේ මුවින් පළමුකොට පිටවුණේ අ...ම්...මා! යන මිහිරි හඬයි.

ඒ නිසා හැම අක්ෂර මාලාවකට ම මුල අකුරත් “අ” යන්න විය. හැමට පළමු පුංචි දරුවනට ආදරයකළේ අම්මාය. හැමට පළමු පුංචි දරුවා ආරක්ෂා කළේත් අම්මාය. හැමට පළමු පුංචි දරුවාට ඉ‍ගැන්නුවෙත් අම්මාය. ඒ නිසා පුංචි දරුවා සැමට පළමු අම්මාට සලකන්න මව් අන් සියලු දෙවියනටත් වඩා උතුම්ය. ඒ නිසා හැම දෙවියනට පළමු මව් දේවිට වදින්න. අම්මා දරුවාට දැක්වූ දයාව දරුවා මුළු ලොවට දක්වන්න.

- පඹුරණ මෙත්තෙය හිමි

කවුරුවත් පහත්කරලා හිතන්න එපා. හිතේ අමනාපයක් තියාගෙන ඉන්න එපා. සංසාරේ අම්මා තාත්තා නුවූ කෙනෙක් නැහැ. අක්කා නංගී නුවූ කෙනෙක් නැහැ. අයියා මල්ලී නුවූ කෙනෙක් නැහැ. දූදරු නුවූ කෙනෙක් නෑ.

ගැහුවත් ගහන්නේ නෑ

බැන්නත් බනින්නේ නෑ

ඉවසීම අපටම බාරයි

දුක්විදිමු අපි

පඹුරණ මෙත්තෙය හිමි

සිතක් සිතක් පාසා ඉවසිලි වේවා

ගෙයක් ගෙයක් පාසා සැනසිලි වේවා

ගමක් ගමක් පාසා සමගිය වේවා

රටක් රටක් පාසා සෙත් සුව වේවා


ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථි

‍”මෙත්මල්” 1950 මාර්තු 07 සිංහල වීරයෝ, ටී ඇස්. ධර්මබන්දු සිංහල පුවත්පත් කලාවේ පුරෝගාමියෝ ආචාර්ය සඳගෝමි කෝපරහේවා 2012 දිනමිණ වෙසක් කලාපය 1934

විශේෂ ස්තුතිය

අමරපුර ධම්මරක්ෂිත නිකායේ අනුනායක අහංගම ආනන්ද හිමි, පඹුරණ වාලුකාරාමාධිපති වීරකැටියේ විදුර හිමි, පඹුරණ මෙත්තෙය හිමිගේ ඡායාරූප ලබාදුන් ජාතික කෞතුකාගාර පුස්තකාල කාර්ය මණ්ඩලයට.

නන්දික බැද්දේගම

නවමු පුවත්

Loading...

Feed!

RSS Feed!
RSS Feed!
RSS Feed!
Subscribe to our RSS Feed! Follow us on Facebook! Follow us on Twitter! Visit our LinkedIn Profile!
Feed!

tweet

ළබැඳි මිතුරන්