රට තොට ඇවිදින සහ පොත් පත් කියවන අපේ කාලයේ කොල්ලන්ගේ කෙල්ලන්ගේ අපූර්ව අද්දැකීම්. ඔබගේ අද්දැකීම එවන්න මෙන්න ලිපිනය ndilruksha@gmail.com

2014-08-26

සඳ පහනේ ප්‍රසාද්ගෙන් 'කවියක් බිමින් තබමි'


නව පරපුරේ කවියකු මෙන්ම සහෘද බ්ලොග් කරුවකු වන ප්‍රසාද් වීරසිංහගේ නවතම පද්‍ය නිර්මාණ එකතුව 'කවියක් බිමින් තබමි' දොරට වැඩීමේ උළෙල 2014 අගෝස්තු මස 28 වැනි බ්‍රහස්පතින්දා පස්වරු 3.30 ට කොළඹ 07, නිදහස් මාවතේ ජාතික පුස්තකාල සේවා මණ්ඩල ශ්‍රවණාගාරයේදී පැවැත්වේ. එහිදී, ආචාර්ය හිනිදුම සුනිල් සෙනෙවි මහතා විසින් "කවියක් බිමින් තබා මහමෙරක් උසුලා සිටීම" යන මැයෙන්ද, කිවියර සුමින්ද කිත්සිරි ගුණරත්න මහතා විසින් "නව කවිය හා විචාරය" යන තේමාවෙන්ද ආරාධිත දේශන පැවැත්වීමට නියමිතය.


කවියක් බිමින් තබමි ,ප්‍රසාද් වීරසිංහගේ දෙවැනි පද්‍ය නිර්මාණ එකතුවයි. කවි ලොවට එළැඹෙමින් ප්‍රසාද් විසින් එළිදක්වනු ලැබූ 'ගිනි පුපුර' පද්‍ය සංග්‍රහය 2013- වයඹ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන උළෙලේදී ඇගයීමට පාත්‍ර වූ අතර විචාරක පැසසුමද නොමදව හිමි කර ගැනීමට සමත්වූයේය.

කාව්‍යකරණයෙහි ලා ප්‍රසාද් කුසලතා  පළකළේ පාසල් සමයේ පටන්මය. මාතෘකානුකූල පද්‍ය රචනාකරණය වෙනුවෙන් සමස්ත ලංකා ජයග්‍රහණ  දිනා ගැනීමට ඔහු සමත් වූ අතර 2007 වසරේදී පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ වෛද්‍ය පීඨයට ඇතුළත් වීමෙන් අනතුරුව සිය නිර්මාණ පළ කිරීමේ අවකාශය ලෙස ඔහු 'තොටුපොළ' බිත්ති පුවත්පත තෝරාගත්තේය. අනතුරුව, www.sandapahana.blogspot.com තම බ්ලොග් අඩවිය ඔස්සේ සහ අනෙකුත් සාහිත වෙබ් අඩවි හරහා කාව්‍ය නිර්මාණ සයිබර් අවකාශයට එක් කළේය. දිවයින, රාවය, ලක්බිම, පුවත්පත්වල කවි පිටු ද ප්‍රසාද්ගේ කවියෙන් සැරසිණ.

සමකාලීන කවීන් හා විචාරකයන්ගේ දිරිගැන්වීම් අනුව යමින් කෘතියක් ලෙසින් ඒ කවි දොරට වඩින 'කවියක් බිමින් තබමි' එළිදැක්වීමේ උළෙලට සහභාගී වීමට - කවියට හිතැති හැමට විවෘත ආරාධනා මෙසේ එක්කෙරේ.

2014-08-19

තොත්ත බබෙකුගේ - “උක්කුං” පොතක්!

අත්දැකීම් නැති, ජීවන දෘෂ්ටියක් නැති, දේශපාලනයක් හෝ කලාවක් හෝ නොදන්නා ගැහැනු පිරිසක් සිංහල නවකතාවට කඩා වැදී එම කලාව නාස්ති කරති. ඔව්හු ඇස්, කකුල්, ඇඟිලි ආදිය තේමාකොට නවකතා ලියති. ඔවුන් ඊළඟට අක්මාව, පිලාව, වකුගඩු ආදී අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියයන් ගැන ද පොත් ලියනු ඇත. ඊටත් පසු සාරි කටු, හැට්ට කටු, කොණ්ඩ කටු ආදිය ගැන ද පොත් ලියනු ඇත. අනේ අපොයි! සිංහල නවකතාවට වෙච්ච දෙයක්!

2014-08-14

“ඉංග්‍රීසි රජ පවුල අමුඩෙට ගිහින්” රට හෙල්ලූ පත්තර හෙඩිමක්

කාටුන් චිත්‍රයක් මුල් පිටුවේ මුලින්ම යෙදූ ශ්‍රී ලංකාවේ 
ප්‍රථම සිංහල පුවත්පත ‘කවට කතිකයා’

කර්තෘ -: ගුරුන්නාන්සේලාගේ දොන් පෑලිස් අප්පුහාමි 
ආරම්භය -: 1872 ජනවාරි 01
මිල-පිටපතක් සත 6යි

1872 ජනවාරි 15 දෙවන කලාපයේ කාටුනය සහිත මුල් පිටුව
අධිරාජ්‍යවාදීන්ට ගැතිකම් කළ, මෙහෙකම් කළ ස්වදේශීකයන් දුර්වලයන් ලෙස කටයුතු කළ අවදියේ ඔවුන් මුදාගෙන මානසික උත්තේජයක් දීමට ගුරුන්නාන්සේලාගේ දොන් පෑලිස් අප්පුහාමි 1872 , ජනවාරි 01දින ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම කවට පුවත්පත වූ “කවට කතිකයා” ආරම්භ කරන ලදී.


දීර්ඝ කාලයක් සිංහල ජනයාගේ සිත් තදින් ඇද බැඳ ගත් ඉතාමත් ජනප්‍රිය වූ මේ පුවත්පත පවත්වාගෙන ගියේ එදා තරුණයකු වූ 23 හැවිරිදි වියේ පසු වූ පෑලියගෙඩ ඩී. ජී. පෑලිස් අප්පුහාමිය.
මේ පුවත්පත සිංහල ජන සමාජයේ සිත් පින වූ නිසා ඔහු මිය යනතුරුම වසර 40ක් කර්තෘ ධුරය දරමින් එම පුවත්පත පවත්වාගෙන යාමට ඔහුට හැකිවිය. 1872 ජනවාරි 01 සිට 1910 දක්වා කර්තෘ ධුරය ද දරමින් වාර්තාවක් ද පිහිටුවේය.
ගුරුන්නාන්සේලාගේ දොන් පෑලිස් අප්පුහාමි


ඇතුළත කාර්ටුන්


‘කවට කතිකයා’ පත්‍රයේ අරමුණ ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා මුල් පිටුවේ කවියක් ද යොදාගෙන තිබුණි.

සිතට පිරියක් කනට මිහිර කවට කමුත්            කරමු
තැනට හොබින පුවත් අනෙක පෙළින් පෙළම කරමු
නිවට නොවම දුදනන් ගති හරිනට තැත්           කරමු
කවට කතික නමින් මෙපත ලක තුළ පළ         කරමු

මෙහි මුල් පිටුවේ දුටුවන් වශීකරන සිනහා උපදවන විකට කාටුනයක් පළ වී තිබුණි. එම කාටුනයේ ලිවීමට යොදාගත් පිහාටු පෑනක් අතින් ගත් පැසුණු රැවුළකින් යුත්, දත් සියල්ලම පෙනෙනා ලෙස සිනාසෙන කවට මුත්තා මේසයක් මත යමක් ලියමින් සිටියි. ඒ අසල විකට ඇඳුමින් සැරසුණු හනුමාය. ‘කවට කතිකයා’ පුවත්පතේ මුල් පිටුවේ සංකේතය වූයේ මේ කාටූන් චිත්‍රයයි.

කවට කතිකයා කර්තෘ පෑලිස් අප්පුහාමි පහත් පෙළේ විහිළු කරන්නකු නොවීය. ඒවා උසස් තත්ත්වයේ තිබූ නිර්මාණාත්මක ඒවාය. තම පත්‍රය බොහෝ දෙනාගේ විනෝදයට හේතු වන පරිද්දෙන් පවත්වාගෙන යාමත් බෞද්ධයන්ට අන්‍ය ආගමිකයන්ගෙන් එල්ල වූ විවේචනවලට උපහාසාත්මකව පිළිතුරු දීමට යොමු වීම නිසා කවට කතිකයා බෞද්ධයන් අතර ඉමහත් ප්‍රසාදයට පත්විය.


මුල් පුවත්පත්වල කාටුන් චිත්‍රය යටින් යොදා තිබූ කව පසු කාලයේ දී වෙනස් විය.

සිතට පිරිය බස් ලියුමට පෑන අතට .........ගත්තා
පවට ඔබින දුසිරිත් දුරලෑම නිතර ...........යුත්තා
කවට කමක් ලැබුණොත් අත නාරිනඑක සත්තා
ලකට පහළ මම ද කවට කතික ..............මුත්තා

“අමුඩ හෙඩිමට උසාවි ගිය ඩී. ජී.පෑලිස් අප්පුහාමි ”

“ඉංග්‍රීසි රජ පවුල අමුඩෙට ගිහින්” යන සිරස්තලය යටතේ කවට කතිකයා කලාපයක ලිපියක් පළ කිරීම නිසා රටේ මහත් ආන්දෝලනයක් ඇති විය. මේ සිරස්තලය නිසා එකල යටත් විජිත පාලකයන් පෑලිස් අප්පුහාමි සමඟ මහත් උරණ විය. කෝපාවිශ්ඨ වූ ඔවුන් පෑලිස් අප්පුහාමිට විරුද්ධව රජ පවුලට අපහාස කිරීමේ චෝදනාවට අධිකරණයේ නඩු පැවරීය.

පෑලිස් අප්පුහාමි එම ලිපියෙන් කියා තිබුණේ රජ පවුලේ ඡායාරූපය වෙළෙඳ ලකුණක් ලෙස යොදාගෙන අමුඩ ලේන්සු වර්ගයක් නිෂ්පාදනය කිරීම පිළිබඳ යි.
ඉංග්‍රීසි රජය ඔහුට විරුද්ධව නඩුව අසන දිනයේ දී උදේ පාන්දරින් සුදු සරමක් සහ සුදු කෝට් එකකින් සැරසී උසාවියේ පෙනී සිටියේය.
නඩු වාරය එළඹීමත් සමඟ පෑලිස් අප්පුහාමි නඩුකාරතුමා ඉදිරියේ පෙනී සිටියේය. පෑලිස් අප්පුහාමි වෙනුවෙන් නීතිඥ මහත්වරු නොමිලේ පෙනී සිටීමට ඉදිරිපත් වූවත් තම නඩුවට තමාම පෙනී සිටියේය.
ගුරුන්නාන්සේලාගේ දොන් පෑලිස් අප්පුහාමි
ඩුව විභාගයට ගත්තේය. විනිශ්චයකාරතුමා රජ පවුලේ රුව සහිත අමුඩ ලේන්සුවක් ඇත්නම් පෙන්වීමට රජය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. එහෙත් කිසිවකු ළඟ රජ පවුලේ රුව සහිත අමුඩ ලේන්සුවක් නොවීය.

තමාගේ අවස්ථාව ලබාගත් පෑලිස් අප්පුහාමි උසාවියේ දී තම උඩුකය වසා සිටි ඇඳුම පළමුවෙන්ම ගැලැව්වේය. ඉන් පසු සරම ද ගලවා දැම්මේය. අමුඩය උස්සා ලේන්සුවේ ඉංග්‍රීසි රජ පවුලේ රූපය පෙන්වීය. විනිසුරුවරයාට ‍වෙනත් සාක්කි අවශ්‍ය නොවීය.

එහෙත් එයින් නොනැවතුණු පෑලිස් අප්පුහාමි අමුඩ ලේන්සුව මුළු මනින්ම ගලවා පෙන්වීමට උස්සාහ ගත්තේය. විනිසුරුවරයා වහාම ඔහුව නිදහස් කර වහාම උසාවියෙන් එළවා දැමුවේය.

ඊට පසු දින පෑලිස් අප්පුහාමි උසාවියෙන් නිදහස් වීමේ පුවත පළවූයේ තවත් අපූරු ‍හෙඩිමක් සමඟිනි.

“රජ අමුඩේ නිදහස් වේ” ලෙසිනි


ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුවට විරුද්ධව පෑලිස් අප්පුහාමි කතුවරකු ලෙස අභීතව මෙන්ම නිර්භීතව ක්‍රියා කළ අයුරු අද ද පුවත්පත් කතුවරු කතා කරයි.

ටොන් ගණනිත් කබර අත යට විකිණීමට තිබේ

පෑලිස් අප්පුහාමිගේ ගුරුවරයකු වූ හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමි දිනක් මාළිඟාකන්ද පිරිවෙනට පැමිණි පෑලිස් අප්පුහාමිගෙන් මෙසේ විමසූවේය.

“කෝ අප්පුහාමි හැමදාම කාටත් විහිළු කරනවා කවදාවත් මට විහිළුවක් කරනෑනේ” යැයි පැවසූවේ.

පෑලිස් අප්පුහාමි පසුදින කවට කතිකයා පුවත්පතින් අපූරු පුවතක් පළ කළේය. 
‘ටොන් ගණනින් කබර අත යට විකිණීමට තිබේ. 
         විමසීම් -: මාළිගාකන්ද පිරිවෙන මරදාන. 

පත්තරය දුටු සුමංගල හිමියෝ කෝපාවිශ්ඨ වූහ. පෑලිස් අප්පුහාමි සොයා ඔහුගේ නිවසට ගියහ. පෑලිස් අප්පුහාමි හිමි එන බව දැක සැඟවුණේය. ගෙදරින් පෑලිස් අප්පුහාමි දුර ගනමක් ගිය බව පැවසුවේය. හොඳයි ආපු දෙන්කෝ පෑලිස් යැයි පවසා හිමි මාළිගාකන්දට වැඩම කළහ.


සුමංගල හිමියන්ගේ දකුණු අත යට කුඩා කබර සුදු පැල්ලමක් විය. තම ළඟින් ඇසුරු කරන කිහිප දෙනෙකු පමණක් දන්නා මේ පුවත පෑලිස් අප්පුහාමිගේ ප්‍රවෘත්තියෙන් මුළු රටම දැන ගැනීම සුමංගල හිමිගේ කෝපයට හේතුවිය. පසුව පෑලිස් අප්පුහාමි හා සුමංගල හිමි සුහද වීය.

අධිකරණය හමුවේ සිය නිර්දෝෂිභාවය ඔප්පු කිරීමට අවශ්‍ය වූ අයකුට ඩී. බී.ජයතිලක මහතා විසින් චරිත සහතිකයක් ලබා දෙන ලදී. මේ පිළිබඳ දැනගත් පෑලිස් අප්පුහාමි කවියකින් ‘කවට කතිකයා’ මඟින් ඩී. බී. ජයතිලක මහතාගේ ක්‍රියාකලාපය විවේචනය කර ඇති බව පැවසේ.

ද ඩි බිඩි ජයතිලක දුර දිග නොබලා
ද ඩි බිඩි ගා දුනි කැරැට්ටුව     ලියලා



කවට කතිකයා පුවත්පතින් පසු බොහෝ කවට පුවත්පත් ඒ වකවානුවේ බිහි වූ නමුත් පෑලිස් අප්පුහාමි‍ගේ කවට කතිකයා තරම් ජනයාට සමීප වීමට ඒ පුවත්පත්වලට නොහැකිවිය.

කවට කතිකයා - පෑලිස් අප්පුහාමි 1872.01.01
කවට මිත්‍රයා - පී. ෆොන්සේකා 1889.04.13
කවට දූතයා - සී. එන් ද සිල්වා 1889.07.10
ලංකා කවට මිත්‍රයා - 1890.08.10
කවට නරේන්ද්‍ර - දොන් බස්තියන් 1891.08.15
කවට රාළහාමි - එම්.ඩබ්.සී. ධර්මවර්ධන 1893.09.15
කවටයා - පේදුරු සිල්වා 1894.09.15
දැනුමැති කවටයා - ඒ. ජේ. පෙරේරා 1895.07.12
මොරටු නරේන්ද්‍රයා - ඩබ්. එච්. ප්‍රනාන්දු 1899
කවට රාළ - 1910.01
සිංහළ කවටයා - බී. එම්. ප්‍රේරා 1912.12.14
කවට අඟන - 1914
කවට තිලක - ඩබ්. එම්. පෙරේරා
ලංකා කවටයා - 1916
කවට රාජ්- ඊ. එස්. ජයසූරිය 1918

ජී. ඩී‍. පෑලිස් අප්පුහාමි චරිතාපදානය 
ගුරුන්නාන්සේගේ දොන් පෑලිස් අප්පුහාමි උපත ලැබුවේ 1847 පෙබරවාරි 27 දින කොළඹ තෙළඟපාත ගමේ දීය. කොළඹ පෑලිගොඩ පන්සලෙන් අධ්‍යාපනය ලබා දොන් පිලිප් ද සිල්වා ඈපා අප්පුහාමිගේ සිසුවකු බවට පත්විය. සිංහල සංස්කෘත පෝපාතිග්ශාස්ත්‍රයේ පෘථුලයකු බවට පත්විය. කවි ලිවීමේ ද දක්ෂයකු බවට ද පත්විය. 1872.01.01 දින “කවට කතිකයා’ නමින් ප්‍රථම කවට පුවත්පත ආරම්භ කරන ලදී. එහි මිල කි.


මාලිගාකන්ද වි‍දෝදය පිරිවෙන පිහිට වීමේ මූලික වූ විද්‍යාධාර සභාවේ ආදි සාමාජික‍ෙයකි. 1873 ලියන ලද විද්‍යාධාර සභාවේ පළමු ඔප්පුවට අස්සන් කළ 12 දෙනා අතරින් එක් අයකි. හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමිගේ ගෝලයෙකි. ඔහුගේ දැඩි භක්තිම‍තකි. උන්වහන්සේට ද අහිංසක කවටකම් කෙළේය. 1903 බොම්බා‍යේ පැවැති පුවත්පත් කතුවරුන්ගේ සමුළුවට සහභාගී වී ඇති එතුමා දුනපරේවාදය, මහියංගණවර්ණාව, වල්පොළ පින්කම, කෝරළ ශාන්තිය, දශග්‍රහ ශාන්තිය පොත් රචනා කෙළේය. කවට බසින් රටක් හිනැස්සූ පෑලිස් අප්පුහාමි 63 වසරක් ආයු වළඳා 1910 සැප්තැම්බර් 4 වැනිදා මෙළොවින් සමු ගත්තේය. ඔහු වසර 40ක් ‘කවට කතිකයා’ පුවත්පතේ කතුකම දරා වාර්තාවක් ද පිහිටුවූයේය.
අශ්‍රිත ග්‍රන්ථ:

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ :- කලුකොඳයාවේ ප්‍රඥාශේඛර හිමි :-
සිංහල පුවත්පත් සඟරා ඉතිහාසය, සිංහල පුවත්පත් කලාවේ පුරෝගාමියෝ 2012 :- සඳගෝමි කෝපරහේවා
කවට කතිකයා පළමු කාණ්ඩය- පෑලිස් අප්පුහාමි 1872

විශේෂ ස්තුතිය -  කවටකතිකයා පුවත් පතේ මුල් පිටපත්වල ඡායා පිටපත් ලබා දුන් ජාතික ලේඛනාගාර දෙපාර්තමෙනිතුවේ අධ්‍යක්ෂිකා සරෝජ වෙත්තසිංහ මහත්මියට සමන්තිකා ගුණවර්ධන සරත් දිපවංශ නාමල් රොෂාන් සුනේත්‍රා අතපත්තු මහත්ම මහත්මීන්ට මාධ්‍යවේදි ජයතිස්ස තේන්නකෝන් මහතාට


නන්දික බැද්දේගම

2014-08-11

සිමෙන්ති ගල් බදාම අතර වෙඬරු පිඩක් "තිලක සිත"

තිලකේ හා අම්මා තාත්තා පොල්තෙල් පහන දල්වමින්
"තිලක සිත" බ්ලොග කියවා තිබූ මම තිලකේ ව දැන සිටියෙමි. ඒ වසර කිපයක සිටය.  ඒත් මේ ළගක් වන තුරුම ඔහු දැක හෝ වදනක් දොඩා හෝ නොතිබිණි. මා තිලකේව දැන සිටියේ ඔහුගේ අපූර්ව වු වියමන් හරහා ය. මගේ සිත තුළ ඇඳුණු තිලකේ ව මට පසුගිය දා මුණ ගැසිනි. ඔහුට ම ආවේනික ශෙලියකින් ලියන මේ අපූරු මනුස්සයා ගේ වියමන් හරහා මා එළැඹි එහෙත් මට වැරුදුණු නිගමන ය වූයේ ඔහු ද වෘත්තියෙන් පුවත්පත් කළාවේදියකු ම ය යන්න මා අනුමාන කිරීමයි. ඔහු වෘත්තියෙන් ඉන්ජිනේරුවරයෙකි. 

2014-08-09

මිරිස් කරලේ සෙනෙහස සහ ඉන්දික උපශාන්ත


සේයාරුව මෙතැනින්
මේ සිද්ධිය වුණේ අමු මිරිස් කිලෝව රුපියල් 1000ට අලෙවි වුණු පහුගිය දොහේ ය. මිරිස් මිල එතරම්  අධික වීම ගැන විවාදයක දී විමැසූ කලෙක අමු මිරිස් යනු මාලුවට උයලා කන එළවළුවක් නොවේ යැයි එක්තරා බලවතෙක් පවසා තිබුණේ ද මේ දිනවලම ය. අමුමිරිස් කතාව කියන්නට නම් ඉන්දික උපශාන්තව ද සිහිපත් කළ යුතුම ය. ඒ මන්ද යත් මේ අමුමිරිස් මතකය මගේ සිතට එන්නේ ඉන්දික නිසාම බැවිනි.

2014-08-02

මතක මං පෙත - 1


සති කීපයක්ම ගෙවී ගියේ බොහොම අවිවේකිව ය. මේ කාලය තුළ බ්ලොග නඩත්තුව මතු නොව අන් බ්ලොගක් හෝ කියවන්නට අතපසු විය. සතියේ දිනවල කාර්යාල කටයුතු ද සති අන්තයන් නම් විනෝද කාමී කටයුතුවල ද යෙදෙමින් ඒ සති කීපයම ගෙවී ගියේ ය.
ඒ අතර වූ සුවිශේෂි සිදුවීම් දෙකක් වුයේ බ්ලොග් අවකාශය හරහා අප දැනගන සිටි ඉන්දික උපශාන්ත සහ උදිත මීගහතැන්න යන දෙසොහොයුරන්ව හමුවීම ය. ඒ අවස්ථාවන්ට මා හිතවත් තවත් සහෘද බ්ලොග් කරුවන් කීප දෙනෙකුම එක්ව සිටියහ. දුරු රටක සිටියත් සයිබරය හරහා ඇතිකරගත් මිත්‍රත්වය තහවුරු කරමින් අප හමුවට ආ ඒ සොයුරන් දෙපළට ම ස්තුතිය මුලින් ම පුද කරමි.

Feed!

RSS Feed!
RSS Feed!
RSS Feed!
Subscribe to our RSS Feed! Follow us on Facebook! Follow us on Twitter! Visit our LinkedIn Profile!
Feed!

ඉන්ස්ටග්‍රෑම්

Instagram

tweet

ළබැඳි මිතුරන්